Pierwszy kompleksowy portal dla turystów i osób zafascynowanych Włochami
Zima, Włochy Narty, Włochy Alpy, Włochy Dolomity, Włochy

Jakie włoskie miasto lubisz najbardziej?

  • Rzym
  • Wenecja
  • Mediolan
  • Florencja

Friuli Wenecja Julijska » Grado

22.12.2012, autor: Łukasz Ropczyński

Grado

prowincja: Gorycja, region: Friuli Wenecja Julijska, Włochy

Grado, Włochy
Grado, Włochy (fot. materiały promocyjne miasta)

Oficjalna turystyczna strona internetowa regionu Friuli Venezia Giulia określa Grado mianem najważniejszej plaży całego regionu. Mimo, że kilkanaście kilometrów dalej leżą tak znane w Europie: Lido di Jesolo, Caorle, Bibione i Lignano, to właśnie Grado z tej słynnej adriatyckiej piątki jest najbardziej prestiżowym i luksusowym kurortem północnych Włoch. Ze względu na swoje położenie i charakter nazywane jest też "pierwszą plażą Niemiec". Niezwykle urokliwe, tętniące życiem, wyjątkowo - jak na Włochy - zadbane, z przepiękną architekturą, a przy tym nowoczesne w detalach. Grado zachwyca od pierwszych minut po przyjeździe. Mało jest takich miejsc we Włoszech, w których każdy metr miasteczka byłby tak pięknie wykorzystany.

Popularne, chociaż jednak nieoficjalne, określenie Grado jako "pierwszej plaży Niemiec" jest trochę dwuznaczne. Z uwagi na położenie, jest to najdalej wysunięta na północ włoska plaża. Biorąc pod uwagę układ autostrad, Niemcy i Austriacy mają tu najbliżej i być może dlatego jest ich tu tak wielu.

Przez 100 lat, począwszy od 1815 r. miasto należało do Austrii. Do dziś widać duży wpływ germańskiej kultury na mieszkańców i włodarzy niewielkiego Grado. Przejawia się ona w niezwykłej staranności o wręcz perfekcyjne utrzymanie miasta. Tutaj wszystko jest uporządkowane, zabytki są odnowione i wyeksponowane, budynki w miasteczku nawzajem do siebie pasują, ulice i deptaki ozdobione są kwiatami, starówka zachwyca licznymi skwerami i fontannami, a nadmorski bulwar, to przepiękny trakt spacerowy, który wyposażono w wiele architektonicznych detali.

Tutejszym architektom wzorowo udało się połączenie zabytkowej miejskiej starówki z nowoczesnymi hotelami. Świetnie zagospodarowano przestrzeń publiczną. Starannie wydobyto podziemne ruiny, które dziś można podziwiać na jednym z placów. Zadbano o ciekawą i nowoczesną formę architektury. Miejski deptak i większość uliczek nie jest wyłożona kiczowatą kostką znaną z polskich miast, tylko granitowymi płytami, które przybierają różne formy. Nadmorski bulwar, to połączenie kamienia z chromem i oryginalnymi latarniami. Na podwyższeniu zbudowano punkt obserwacyjny z widokiem na morze. W niegdyś pustych miejscach starówki stworzono skwery z nowoczesnym oświetleniem, ławkami, zadbaną zielenią. W centralnym punkcie miasteczka znajduje się jachtowa przystań, z czterech stron otoczona kamieniczkami, do której prowadzi kanał, podobny do tych w Wenecji. Wokół przystani zlokalizowane są bary i restauracje. Prostopadle od przystani rozchodzą się uliczki, które są zamknięte dla ruchu samochodowego. Wieczorami tętnią życiem. Na ulicach rozstawiane są restauracyjne stoliki, a sklepy i pizzerie czynne są do późnych godzin nocnych. Starówka, restauracje, najważniejsze budynki, główne place, fontanny i szlaki spacerowe w nocy są efektownie oświetlone. Miasto wydaje się nigdy nie zasypiać. Nawet późną nocą po lagunie i wewnętrznych kanałach pływają oświetlone łodzie i jachty, a restauracje są pełne ludzi do późnej nocy.

Przyjeżdżając do Grado warto wstąpić do jednej z licznych restauracji i tawern znajdujących się na starówce. Niektóre z nich ze stolikami usytuowanymi przy zabytkowych kamiennych murach są naprawdę bardzo romantyczne. Zdarza się, że stoliki oddzielone są od ruchu spacerowiczów zielonym bluszczem wijącym się po stelażu. Tutejsi restauratorzy szczycą się lokalną kuchnią. Jednym z największych przysmaków jest starannie przyrządzana zupa rybna. W zależności od preferencji kucharza zupa rybna przygotowywana jest z jednego lub z wielu gatunków ryb. W przeciwieństwie do zup rybnych znanych w innych krajach, w Grado nie używa się do zupy rybnej pomidorów. Według dawnej rybackiej receptury zupę rybną przyrządzało się ze świeżych ryb, białego wina, czosnku, octu i dużej ilości pieprzu. Dzisiejsza receptura nieco się zmieniła i ze względów smakowych białe wino zostało zastąpione czerwonym. W niektórych restauracjach wciąż można zamówić obie wersje zupy.

Poza zupą rybną w tutejszych restauracjach królują świeże dania z ryb i różnego rodzaju morskich skorupiaków. Popularne są także pasty z owocami morza. Wieczorami liczne restauracyjne ogródki w Grado są pełne turystów!

Położenie

Grado położone jest na wyspie, do której prowadzi długa, prosta droga, przypominająca most (trasa z obu stron otoczona jest wodą). Wyspa na której leży Grado nazywana jest L'isola del Sole (Wyspa Słońca). Po południowej stronie miasta znajdują się dwie szerokie, piaszczyste plaże, przedzielone nadmorskim bulwarem spacerowym. Po zachodniej i północnej stronie zlokalizowane są liczne przystanie jachtowe i port. Część miasta oddzielona jest kanałem morskim. Można się tam dostać jednym z kilku mostów.

Laguna na której zbudowano Grado, uznawana jest za jedną z najpiękniejszych na Morzu Śródziemnym. Labirynt wzniesień na morzu i wodnych kanałów, pomiędzy licznymi większymi i mniejszymi wyspami czyni to miejsce rajem dla żeglarzy. Dookoła Grado powstał unikalny ekosystem z mało popularnymi gatunkami ptaków żyjących na wodzie, otoczony trzciną i morskimi krzewami. Żeglarze, którzy mają w Grado swoje jachty, nazywają tutejsze wybrzeże miejscem ponadczasowym, gdzie króluje cisza, spokój, perfekcyjny do żeglowania wiatr i harmonia człowieka z przyrodą.

Laguna Grado to 90 km kwadratowych, na których leży 30 małych wysp. Tylko dwie z nich są na stałe zamieszkałe.

Grado, Włochy
Uliczki starego miasta w Grado, Włochy (fot. Ł. Ropczyński, kierunekwlochy.pl)

Ciekawe miejsca, atrakcje, zabytki...

  • Zabytkowe centrum Grado - tutejsza starówka powstała w V w. n.e. Usytuowanie miasta praktycznie na wodzie miało duże znaczenie obronne. Do dziś zachowały się liczne kamienne budynki w zamkniętym dla ruchu samochodowego centrum, które przepięknie wkomponowały się w nowe otoczenie. Na placu przy Urzędzie Miasta archeolodzy odkryli dobrze zachowane ruiny z V w. n.e., które można oglądać bezpłatnie, również po zmroku. Wąskie uliczki starego miasta są zamknięte dla ruchu samochodowego.
  • Bazylika Sant Eufemia - znajdująca się na starówce bazylika, została wzniesiona w V w. na gruzach poprzedniej, powstałej w IV w. n.e. Jest to trójnawowa świątynia z dwoma rzędami potężnych dziesięciu kolumn. Posadzka kościoła pokryta jest mozaikami, które tworzą geometryczny wzór. Mozaika została wykonana w VI w. i odrestaurowana w latach 1945-1947. W XV w. przy Bazylice dobudowano dzwonnicę.
  • Chrzcielnica - tuż obok Bazyliki San Eufemia zachowała się charakterystyczna chrzcielnica w kształcie ośmioboku. Podobnie jak pobliska świątynia, także tutaj podłoga wyłożona jest mozaikami. Po środku stoi sześcioboczna wanna służąca do chrztów.
  • Bazylika Santa Maria delle Grazie - idąc na północ od chrzcielnicy natrafimy na kolejną zabytkową świątynię. Początki budowy bazyliki sięgają IV w. Bazylika została nieco przebudowana na styl barokowy w 1640 r. Kościół należał do jednego z ówczesnych patriarchów.
  • kanał portowy - w centrum starego miasta znajduje się przystań, do której prowadzi kanał portowy. Podczas spacerów w upalne wakacyjne wieczory można zachwycać się urokiem cumujących tutaj jachtów i łodzi. W ciągu dni odpływa stąd statek na historyczną wyspę Barban, gdzie znajduje się świątynia z cudowną figurką.
  • wyspa Barban wraz z sanktuarium - na północnym końcu laguny Grado położona jest wyspa Barban. Znajduje się tam Santuario di Barbana. Co roku, od 1237 r., w pierwszą niedzielę lipca w morzę wypływają odświętnie ubrane łodzie i kierują się na lagunę, w stronę wyspy Barban. Uroczystość tę z lądu podziwiają tłumy mieszkańców i turystów. Na wyspie znajduje się świątynia z cennym posągiem Matki Boskiej. W ten sposób, już od 700 lat, mieszkańcy Grado dziękują Matce Bożej za uratowanie ich od straszliwej zarazy, która panowała w okolicy w XIII w. W sezonie letnim na wyspę można dotrzeć promem. Przez cały rok mieszka tutaj niewielka wspólnota Franciszkanów.
  • pozostałości Piazza Vittoria - na placu przy ratuszu widoczne są pozostałości Piazza Vittoria. Ruiny nocą są specjalnie podświetlone. Ruiny prawdopodobnie pochodzą z V w.
  • plaża w Grado - bez wątpienia najważniejszym miejscem, dla którego do Grado przyjeżdżają turyści z całej Europy jest przepiękna, szeroka i piaszczysta plaża miejska. W Grado wyróżnia się trzy plaże. Pierwsza z nich najdalej wysunięta na zachód jest bezpłatna, ale bezpośrednio przy morzu na całej długości znajduje się rząd płatnych leżaków z parasolami. Bezpłatnie można się opalać w głębi plaży, oczywiście dostęp do linii brzegowej jest darmowy. Plaża ta nazywa się Costa Azzurra. Wypożyczenie leżaków, to koszt ok. 6 euro od osoby, za parasol należy dopłacić kolejne 6 euro. Na plaży organizowane są zabawy i ćwiczenia fitness w wodzie. Druga z plaży (w środkowej części miasta) jest płatna. Wstęp kosztuje 2 euro od osoby. W przypadku, gdy chcemy zamówić także leżaki dla dwóch osób i parasol ceny wahają się od 20 do 30 euro w zależności od sezonu i wybranych opcji. Po stronie wschodniej jest jeszcze trzecia plaża w całości bezpłatna (nawet parking tuż przy plaży jest darmowy, a wolne miejsce można znaleźć stosunkowo łatwo). Jest ona jednak nieco węższa (chociaż wciąż przestronna). Z uwagi na położenie Grado na lagunie po wejściu do morza jest bardzo płytko. Trzeba oddalić się od brzegu na większa odległość, aby się w pełni zanurzyć. Ma to pewne zalety, gdy wybieramy się na urlop z małymi dziećmi. Mamy pewność, że poziom wody nie jest wysoki, a fale nie są zbyt duże. Na plaży bezpłatnej, najbardziej wysuniętej na wschód, dno jest miejscami muliste. Na plażach płatnych jest ono specjalnie pogłębiane i porządkowane.

    Wzdłuż plaż płatnych znajduje się wiele barów z kawą, piwem i drobnymi przekąskami. Każdego dnia obsługa plaży przez specjalne megafony informuje o aktualnej temperaturze wody i powietrza oraz o przewidywanej pogodzie. Na plaży płatnej organizowane są ćwiczenia fitness w wodzie. Może w nich uczestniczyć każdy kto opłacił 2 euro za wstęp na plażę. W porównaniu do innych włoskich plaż w Grado dużo kobiet opala się topless. Ma na to wpływ swobodny, wakacyjny klimat panujący w miejscowości (szeroka plaża z dala od zabudowań i codziennego życia) oraz duża liczba niemieckich i austriackich turystów, gdzie topless jest powszechnie praktykowany.

    Niewątpliwą zaletą Grado (jak i innych pobliskich kurortów) jest fakt, że leżąc na piasku w stronę morza przez cały dzień na wprost jest słońce. Jest to charakterystyczne dla tego wybrzeża, w odróżnieniu od kurortów w głębi Włoch. Od 1989 r. plaża w Grado regularnie otrzymuje słynny prestiżowy certyfikat Bandiera Blu świadczący o szczególnej czystości wody i piasku oraz o poziomie świadczonych na plaży usług. Zarówno na terenie plaży płatnej, jak i na części plaży bezpłatnej nad bezpieczeństwem plażowiczów czuwa zespół ratowników (budki ratowników rozstawione są co 100-200 metrów). Na ternie plaży płatnej znajdują się punkty zabaw dla dzieci (z wykwalifikowanymi opiekunkami) oraz bezpłatne prysznice z ciepłą, słodką wodą oraz toalety.

    Ciekawostką jest fakt, że w Grado wydzielono specjalną plażę dla psów. Nazywa się ona Lido Fido. Można tam swobodnie przybyć ze swoim czworonożnym przyjacielem. Plaża jest regularnie porządkowana przez obsługę. Psia plaża wyposażona jest w prysznice ze słodką wodą do opłukania psów po kąpieli w morzu. Ponadto rozstawione są miski z wodą pitną dla psów.

Historia

W Grado istniał port morski już za czasów Juliusza Cezara. Półwysep był wykorzystywany przez legiony wojskowe stacjonujące w pobliskiej Aquileii. Dzięki występującym tutaj dwóm rodzajom wiatrów starożytni żeglarze szczególnie cenili sobie to miejsce. Wiatr bora pozwalał żeglować w stronę północnego wschodu, a z kolei wiatry gorące i wilgotne kierowały statki w stronę południowego wschodu. Wielokrotnie zdarzało się, że w czasie toczonych wojen mieszkańcy Aquileii uciekali ze swojego miasta do Grado, gdzie z uwagi na otaczającą wodę byli bardziej bezpieczni. Nikt w czasach starożytnych nie zdawał sobie sprawy z faktu, że kilka wieków później powstanie słynna Wenecja, która całkowicie przyćmi Grado, a miasto stanie się na dłuższy czas zapomniane.

Do VIII w. była tutaj siedziba lokalnego patriarchatu, co znacząco wpływało na rozwój. Przez pewien czas był nawet zacięty spór pomiędzy dwoma patriarchami, którzy w Grado mieli swoje siedziby. Ostatecznie spór został rozstrzygnięty przez papieża dopiero po 400 latach.

Mieszkańcy miasta, których w X w. było około 2000, żyli głównie z połowu i handlu rybami. Od 1815 r. Grado było częścią Imperium Habsburgów, stąd duży wpływ kultury austriackiej w mieście. To właśnie wtedy Grado przerodziło się w miasteczka rybackiego w kurort turystyczny. Dopiero 100 lat później, w maju 1918 r. po zakończeniu I wojny światowej, Grado zostało podbite przez włoskich żołnierzy. Z uwagi na swoje specyficzne położenie Grado nie zostało zniszczone w trakcie działań wojennych. W 1936 r. wyspa, na której leży Grado została połączona z lądem poprzez most.

Plac przy ratuszu w Grado
Plac z zabytkowymi wykopaliskami przy ratuszu w Grado (fot. Ł. Ropczyński, kierunekwlochy.pl)

Komunikacja

Z Polski do Grado najszybciej można dotrzeć przez Tarvisio i Udine, czyli autostradą A23, a następnie przez moment autostradą A4 Wenecja - Triest do zjazdu Palmanova. Od zjazdu z autostrady do centrum Grado jest 25 km.

Najbliżej położona stacja kolejowa znajduje się w Cervignano del Friuli, czyli 16 km od Grado. Regularnie odjeżdżają stąd pociągi do Wenecji i w przeciwnym kierunku do Triestu.

Ze stacji w Cervignano do Wenecji (główny dworzec Venezia S. Lucia) pociąg regionalny jedzie 90 minut, a cena biletu wynosi 7,75 euro. Z kolei do Triestu pociąg regionalny jedzie 37 minut, a bilet kosztuje 4,15 euro. Zarówno w stronę Wenecji, jak i w stronę Triestu pociągi odjeżdżają średnio co godzinę. Do Triestu istnieje także możliwość przejazdu składem Frecciabianca. Czas przejazdu jest dokładnie taki sam, jak w przypadku pociągu regionalnego, ale za nieco wyższy komfort podróży przyjdzie nam zapłacić 9 euro (czyli ponad dwukrotnie drożej). Wagony Frecciabianca nie są warte tej dopłaty, a w pociągi regionalne kursująca na trasie Wenecja - Triest w dużej części maja wymieniony tabor.

Najbliższe porty lotnicze są w Wenecji i Trieście. Na lotnisko w Wenecji jest około 120 km, a do Triestu 18 km.

Miasta Partnerskie

  • Sankt Lorenzen bei Knittelfeld (Austria)
  • Feistritz bei Knittelfeld (Austria) 

Napisz komentarz do artykułu

If you have trouble reading the code, click on the code itself to generate a new random code.
 
Pola wymagane *